توسعه شبکه‌های اجتماعی و بروز روزافزون قابلیت‌های این شبکه‌ها و امکاناتی که در اختیار کسب‌وکارها برای جذب حداکثری مشتری می‌گذارد، مفهوم رقابت را به‌کلی دگرگون کرده و در اولویت‌بندیِ مؤلفه‌هایی که پیش‌تر به‌عنوان مزیت رقابتیِ بلامنازع در اغلب کسب‌وکارها برشمرده می‌شدند، تغییر بنیادین ایجاد کرده است. به‌عنوان‌مثال، اگر در یک دهه پیش، موقعیت مکانیِ بنگاه تجاریِ شما، مزیت رقابتی ایجاد می‌کرد، در سال‌های آینده، این موقعیت مجازیِ شما و جایگاهتان در شبکه‌های اینترنتی است که برایتان مزیت رقابتی ایجاد می‌کند.

 

به تجربه می‌دانیم، هنوز هم قرار گرفتن در فلان بازارچه، واقع در منطقه شمال تهران یا اصطلاحاً بالاشهری، آرزوی کسبه پایین‌شهری هست، اما ظهور پدیده‌های تجاری بر پایه اینترنت و رشد نجومی کسب‌وکارها درحالی‌که موقعیت مکانیِ آن‌ها هیچ امتیاز اقتصادی به همراه ندارد، گواه کاهش تأثیر حضور فیزیکی در اقتصاد و رشد صعودی سیستم عرضه و تقاضا در فضای مجازی است. شواهد و قرائن می‌گویند باگذشت زمان مفهوم پاساژ و مغازه و موقعیت تجاری بالاشهر و پایین‌شهر کمرنگ و کمرنگ‌تر می‌شود و جای خود را به کلاب‌ها و کانال‌ها و شبکه‌های مجازی می‌دهد؛ اگر در بازار به دنبال محیط پرتردد هستید، در فضای مجازی به دنبال فالوور خواهید بود. این تغییر روند سال‌هاست ایجاد شده و هیچ راهی برای مقابله با آن وجود ندارد. به تشبیه می‌توان گفت: ارابه سنگین آن خواهد تاخت و اگر بر آن سوار نشوی، له خواهی شد. البته استقبال مردم جهان از شبکه‌های مجازی و عضویت نیمی از کره زمین در فیس‌بوک نشان می‌دهد بشر امروزی، این ضرورت و لزوم همراهی با آن را کاملاً پذیرفته و با آن همسو شده است. امروزه امکان دستیابی به نقاط هدفی که پیش از گسترش اینترنت فقط با صرف زمان، انرژی و هزینه هنگفت امکان‌پذیر بود، تغییر زیادی در نگرش‌های سنتی ایجاد و بسیاری از مفاهیم و قوانین تجارت را دگرگون کرده است.

 

چه بخواهیم، چه نخواهیم، در آینده  عصر عصرِ ارتباطات مجازی است. حالا دیگر باید در خیلی از مفاهیم ارتباطی تجدیدنظر کرد. بسیاری از اصول این حوزه را بازتعریف و توجه خود را به مؤلفه‌های جدید با معانی نوین جلب کرد. یکی از مهم‌ترین معانی تغییریافته، موضوع ارتباط و روش‌های ارتباطی است. امروز سرعت و رقابت بر سر کاهش هزینه‌ها حرف اول را در میدان تجارت می‌زند.

 

این روزها بسیاری از کسب‌وکارها توجه ویژه‌ای به بخش مجازی و ارتباطِ غیرحضوری با مشتریان و مخاطبان دارند. توجهی که پیش از کشف و شیوع کرونا به این نوع از ارتباط وجود نداشت. هرچند در این نوع ارتباط، انرژی و زمان بسیار کمتر از نوع فیزیکیِ آن صرف دارد، کرونا اگرچه عواقب فاجعه‌آوری برای بشر امروز به همراه داشته اما حتی برخی که اعتقادی به ارتباط مجازی و حضور در شبکه‌های اجتماعی نداشتند، امروز سهم قابل‌اعتنایی از مراودات خود را به برقراری ارتباط الکترونیکی از طریق پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی و کاربرد پلتفرم‌های متنوع اختصاص داده‌اند.

 

اکنون دیگر نمی‌توان در قدرت و نفوذ پلتفرم‌های متنوع شک کرد. سهل‌الوصول بودن نرم‌افزارها و اطمینان از ارائه خدمات و محصولات از طریق شبکه سراسری اینترنت موجب گسترش روزافزون این نوع فعالیت شده و شرکت‌های مختلف در ارائه خدمات از طریق ابزارهای مجازی و فضاهای اینترنتی باهم رقابت تنگاتنگی برقرار کرده‌اند. از همه مزایای ارتباط و خدمت‌رسانی مجازی اگر چشم‌پوشی کنیم، دست‌کم نمی‌توان بر امکان ۲۴ ساعته بودن آن چشم پوشید. اینترنت تعطیلی ندارد، شب و روز نمی‌شناسد. باران و برف در کارایی و ایجاد مانع در مقابل رسانش آن بی‌تأثیر است و اگر کمی مراقب باشیم، بدون هزینه هم می‌توان همان امنیتی را برای کسب‌وکار خود فراهم آورد که در فضای حقیقی با صرف هزینه‌های هنگفت و نیروی انسانی ممکن است. البته برخی معتقدند، ارتباط فیزیکی و اصطلاح Face To Face بودن با هیچ نوع ارتباط موهومی قابل‌مقایسه نیست. این را همه قبول دارند، هرچند توسعه نرم‌افزارهای تشخیص هویت و چهره شناسی و امکان ارتباط چشمی قوی در ارتباطات تصویری اینترنتی، این فاصله حسی در ایجاد ارتباط را تا حد زیادی کم کرده، اما نقش شگرف اینترنت در توسعه کسب‌وکارها و به‌ویژه در حوزه ارتباط با مشتری‌ها، هر کمبود و نقصی را طبیعی و موجه قلمداد کرد.

 

اکنون دیگر زمان این است که نمایشگاه‌های مجازی را جدی گرفت. در دوران کرونا خدمت بزرگی به عرصه نمایشگاهی و معرفی مشاغل در اقصی نقاط جهان داشت.

در تبیین مزایای نمایشگاه‌های مجازی، افزون بر تعطیل ناپذیر بودن ، می‌توان به حذف فاصله بین غرفه دار و بازدیدکننده اشاره کرد. اگر در نمایشگاه مجازی غرفه دارید، دیگر نگران فاصله مشتری‌ها از غرفه خود نباشید. مهم نیست مخاطب غرفه شما ایرانیِ مقیم کالیفرنیا باشد یا در روستایی در شرق زابل زندگی کند. در تهران باشد یا خرم‌آباد. در دزفول یا آستارا. فاصله ها برای همه بازدیدکنندگان و غرفه داران یکسان است و نزدیک به صفر. زمان بازدید ها هم توفیری ندارد. محدودیتی در میان نیست. فرقی ندارد مخاطبتان از کجای کشور پهناور و در چه زمانی به غرفه شما سر می زند.. صبح سرد زمستانی غرق در موبایل خود بر اتوبوس‌های خط BRT تجریش-راه آهن سوار باشد، یا در ماه مبارک رمضان در خانه‌اش در محله کیانپارس اهواز در حال خوردن افطاری باشد و یا پشت میز کار در دفتر خود؛ آن‌ها همان لحظه دارند به غرفه شما نگاه می‌کنند و احتمالاً تلاش شمارا در ساخت نمونه‌های زیبای تابلو تمجید می‌کنند! محصولات و خدمات شما با بهترین کیفیت گرافیکی به آن‌ها معرفی می‌شود.

 

نمونه تابلویی که در تابلوسازی شما ساخته‌شده، هم‌زمان در کسری از ثانیه به هر تعداد مخاطب که جذب شما می‌شوند، معرفی و هم‌زمان می‌توانید با آن‌ها ارتباط برقرار کرده و در صورت تمایل مذاکره کنید. گفتن اینکه بازدیدکنندگان برای بازدید از نمایشگاه مجازی نه نیاز به طیِ طریق دارند و نه صَرف هزینه‌ی مسافرت و اسکان، از بدیهی‌ترین مُحَسنات برگزاری نمایشگاه مجازي است. بازدیدکنندگان، در اتاق محل کار خود یا حتی در اتاق‌خواب به راحت‌ترین شکل ممکن از غرفه‌های نمایشگاه بازدید می‌کنند.

 

یک مزیت دیگر هم هست و آن نبود محدودیت در تعدد غرفه گذاری‌ها و دستِ بازِ برگزارکننده در جاگذاری غرفه‌هاست. دیگر بر سر سالن‌های پرطرفدار موسوم به VIP جنگ‌ودعوا نیست. غرفه‌های سالن‌های VIP محدودیت فضا دارند و به‌طور طبیعی هرساله کسانی هستند که با دلخوری از اینکه جای مطلوب به آن‌ها نرسیده، از برخی برنامه‌های از پیش تعیین‌شده بازمی‌مانند. در نمایشگاه مجازی اما سالن‌های VIP به همه می‌رسد. متناسب با برنامه‌ریزی‌های خود به اقتضای امکان، در سالن ایده‌آلتان ثبت‌نام و بی‌هیچ مانعی خیالتان از اینکه آن سالن به شما می‌رسد، راحت است. هیچ چشم و نظری بر جا و سرمنزل شما سنگینی نمی‌کند!